Kunnen ballonnen tegen hitte en kou? Van -20 tot +60 °C

Warmte laat het gas in een ballon uitzetten, kou laat het krimpen. Dat geldt voor elke ballon, met lucht of met helium. Als het volume gelijk blijft, stijgt de druk mee met de temperatuur.^{1Wikipedia, Gay-Lussac's law} Een rekenvoorbeeld: gaat een bal van 20 naar 60 °C, dan stijgt de druk met ongeveer 14 procent. Gaat hij van 20 naar -20 °C, dan daalt de druk met ongeveer 14 procent.

In de praktijk merk je dat meteen. Een ballon die je binnen strak oppompt, staat buiten in de zon nog strakker. In de vorst voelt dezelfde ballon zachter aan. En de zon telt mee: een bal in de volle zon wordt warmer dan de lucht eromheen, zeker in een donkere kleur.

Ze zijn op hun best binnen, bij een gelijke temperatuur. Buiten krijgen ze het zwaar. Latex is natuurrubber, en natuurrubber is gevoelig voor ozon. Ozon ontstaat buiten onder invloed van zonlicht, en tast het rubber aan.^{2Wikipedia, Ozone cracking} Daarnaast zet het helium uit in de warmte: een strak gevulde ballon kan dan knappen. In de kou krimpt hij en zakt hij in.

Folie rekt niet mee.^{3Wikipedia, Balloon} Wordt het warmer, dan kan het gas nergens heen en kan een naad openscheuren. In de kou verliest de ballon zijn vorm. Voor een feest binnen is dat allemaal geen bezwaar: daar is de temperatuur stabiel, en daar zijn latex en folie sterk.

Gewoon neerzetten kan, van -20 tot +60 °C. Let op de druk, en op plekken die heter worden dan de lucht. Onze ballen zijn van ftalaatvrij, zacht PVC en zitten op een frame, dus helium is niet nodig. Voor zacht PVC is -20 tot +60 °C een gangbare richtlijn: fabrikanten van slangen van zacht PVC adviseren hetzelfde bereik.^{6Tubes International, PVC and PA (nylon) hose characteristics} Die richtlijn houden wij ook aan. Boven ongeveer 60 °C begint PVC zacht te worden en te vervormen.^{5Wikipedia, Polyvinyl chloride} Daarom ligt de bovengrens daar, en niet hoger.

Juist in warme landen maakt dat het verschil. Daar speelt veel zich buiten af: terrassen, strandclubs, bruiloften in de tuin, festivals. Latexballonnen knappen in de zon of verliezen hun vorm, en wat knapt, blijft als afval achter. PVC-ballen blijven staan en houden hun vorm. Zo wordt ballondecoratie mogelijk waar de zon volop schijnt. Zelfs het Europese hitterecord, 48,8 °C op Sicilië in 2021, ligt nog onder de grens van 60 °C.^{7World Meteorological Organization (WMO), WMO confirms verification of new continental European temperature record, 30 januari 2024} Een bal in de volle zon wordt wel warmer dan de lucht. Kies daar daarom bij voorkeur lichte kleuren.

Die grens haal je buiten niet snel, maar in een auto wel. Op een hete zomerdag werd het dashboard van een auto in de zon in een uur gemiddeld bijna 70 °C.^{4Temperature, Evaluating the impact of solar radiation on pediatric heat balance within enclosed, hot vehicles, 2018} Laat ballen daarom niet in de auto liggen.

Zo staat een pilaar in december net zo goed bij de ingang als in juli. Meer ideeën voor buiten in de winter vind je bij onze kerstdecoratie.